Synapse ve Element Self-Hosted Sohbet Eğitimi

Eğitim Hakkında

Veri egemenliği odaklı, federe ve uçtan uca şifreli kurumsal mesajlaşma altyapısı

Bu eğitim, Slack ve Microsoft Teams'e bağımlı kalmadan kurumun kendi altyapısında çalışan, açık Matrix protokolüne dayalı bir mesajlaşma sistemi kurmayı öğretir. Synapse homeserver'ın Debian/Ubuntu üzerinde kurulumu, PostgreSQL veritabanı taşıması, Nginx/Caddy ile ters proxy ve TLS sonlandırma, well-known delegasyonu ve federasyon ayarları ele alınır. Element Web, Desktop ve mobil istemcilerin yapılandırılması, cross-signing ile cihaz doğrulama, Secure Backup ile anahtar yedekleme, oda güç seviyeleri (power levels) ve space yönetimi işlenir. mautrix köprüleriyle WhatsApp/Telegram entegrasyonu, SSO/OIDC ile kimlik doğrulama ve synapse-admin ile operasyon da uygulamalı olarak gösterilir.

Süre ve Format

4 Gün. Her gün dört modül; kurulumdan federasyon, şifreleme ve köprü entegrasyonuna kadar sunucu üzerinde uygulamalı ilerler.

Seviye

İleri Seviye — Matrix protokolü üzerinde Synapse homeserver kurulumu, federasyon, uçtan uca şifreleme ve Element istemci yönetimini kapsar

Öğrenme Metodu

Her katılımcı kendi sanal sunucusunda Synapse kurar; gerçek domain delegasyonu, matrix.org ile federasyon testi ve Element doğrulaması canlı yapılır.

Neden Bu Eğitim?

🔐Veri Egemenliği

Mesaj, medya ve anahtarlar kurumun kendi sunucusunda kalır; üçüncü taraf bulut sağlayıcıya bağımlılık ortadan kalkar.

🌐Açık Federasyon

Matrix federasyonu sayesinde farklı kurumların homeserver'ları birbirleriyle güvenli biçimde konuşur, tek satıcıya kilitlenmezsiniz.

🛡️Uçtan Uca Şifreleme

Olm/Megolm tabanlı E2EE ile özel odalar varsayılan olarak şifrelenir; cross-signing cihaz güvenini garantiler.

Anahtar Konular

matrix synapseelement eğitimiself-hosted sohbetmatrix federasyonuçtan uca şifrelemeslack alternatifiteams alternatifimautrix köprüsynapse postgresqlaçık kaynak mesajlaşma

“Mesajlarınızın nerede durduğunu bilmek, iletişiminizin gerçekten size ait olmasının ilk adımıdır.”

Ön Koşullar

Eğitimden verim almak için faydalı olacak bilgi ve ortam gereksinimleri

1

Linux Temeli

Debian/Ubuntu üzerinde apt, systemd servis yönetimi ve SSH ile çalışma deneyimi beklenir.

2

Sunucu/VPS

En az 2 vCPU ve 4 GB RAM'e sahip, kök erişimli bir sanal sunucu veya bulut örneği gereklidir.

3

Alan Adı & DNS

A/AAAA ve SRV veya .well-known delegasyonu için yönetebileceğiniz bir alan adı faydalıdır.

4

Ağ Bilgisi

443/8448 portları, ters proxy ve TLS sertifikası kavramlarına aşinalık işleri kolaylaştırır.

Eğitim İçeriği

Programın gün gün akışı aşağıdadır. Bir güne tıklayarak o günün modüllerini ve içeriklerini görebilirsiniz.

Günün hedefiKatılımcı Matrix protokolünün çalışma mantığını kavrar ve çalışan bir Synapse homeserver'ı kurup ilk kullanıcısını oluşturur.

Modül 1

Matrix Protokolü ve Kavramlar

Matrix istemci-sunucu (CS) ve sunucu-sunucu (SS) API'lerinin rolü
homeserver, kullanıcı kimliği (@user:domain) ve oda kimliği yapısı
Olay tabanlı (event) zaman çizelgesi ve state event kavramı
Oda sürümleri (room versions) ve geriye dönük uyumluluk
Federasyon ile merkezi bulut mimarisinin karşılaştırılması
Synapse, Dendrite ve Conduit homeserver seçeneklerine genel bakış

Modül 2

Synapse Kurulumu

matrix.org APT deposunun eklenmesi ve matrix-synapse-py3 paketinin kurulumu
server_name seçiminin federasyonu neden kalıcı etkilediği
systemd ile matrix-synapse servisinin başlatılması ve durum denetimi
register_new_matrix_user ile ilk yönetici kullanıcının oluşturulması
Günlük (log) dosyalarının izlenmesi ve journalctl ile hata takibi
generate ile başlangıç yapılandırmasının ve imza anahtarının üretilmesi

Modül 3

homeserver.yaml Yapılandırması

listeners bölümünde client ve federation portlarının ayrılması
registration_shared_secret ve enable_registration ayarlarının güvenliği
max_upload_size ve medya saklama (media retention) parametreleri
trusted_key_servers ve suppress_key_server_warning kullanımı
report_stats ve telemetri tercihlerinin yönetimi
app_service ve modül (modules) yapılandırmasına giriş

Modül 4

Kullanıcı ve Oturum Yönetimi

Admin API ile kullanıcı oluşturma, deaktive etme ve parola sıfırlama
access token ve device yapısı; oturum sonlandırma
Kayıt akışında CAPTCHA ve e-posta doğrulama adımları
Kota ve oran sınırlama (rate limiting) politikaları
Guest erişimi ve anonim kullanım risklerinin değerlendirilmesi
synapse-admin arayüzünün kurulup yönetici işlemlerine bağlanması

Günün hedefiKatılımcı SQLite'tan PostgreSQL'e geçişi yapar, TLS'li ters proxy kurar ve federasyonu test araçlarıyla doğrular.

Modül 1

Ters Proxy ve TLS

Nginx veya Caddy ile 443 üzerinden Synapse'e yönlendirme
Let's Encrypt ile otomatik sertifika alımı ve yenileme
client_max_body_size ile büyük medya yüklemelerinin desteklenmesi
X-Forwarded-For başlıkları ve gerçek istemci IP'sinin aktarımı
8448 federasyon portu ile 443 delegasyonu arasında seçim
HTTP/2 ve bağlantı zaman aşımı değerlerinin ayarlanması

Modül 2

PostgreSQL'e Geçiş

Neden üretimde SQLite yerine PostgreSQL kullanılması gerektiği
LC_COLLATE ve LC_CTYPE 'C' ile doğru veritabanı oluşturma
homeserver.yaml içinde psycopg2 bağlantı parametreleri
synapse_port_db aracı ile mevcut verinin taşınması
VACUUM, autovacuum ve state_groups_state büyümesinin izlenmesi
Düzenli pg_dump yedeklemesi ve geri yükleme provası

Modül 3

Federasyon Yapılandırması

.well-known/matrix/server ile port delegasyonu kurma
_matrix._tcp SRV kaydının alternatif kullanımı
Federation API'nin imza anahtarıyla sunucu kimliğini doğrulaması
federation_domain_whitelist ile federasyonu kısıtlama
ACL (server ACL) olaylarıyla kötü niyetli sunucuların engellenmesi
matrix.org gibi bir sunucuyla ortak odada mesajlaşma testi

Modül 4

Doğrulama ve İzleme

federationtester.matrix.org ile sunucunun dışarıdan denetimi
Prometheus metriklerinin açılması ve Grafana panosuna bağlanması
Uptime ve 5xx hata oranlarının alarma bağlanması
Log seviyelerinin (DEBUG/INFO) üretim için ayarlanması
delegated server adımlarının curl ile elle sınanması
Federasyon gecikmesi ve ağ sorunlarının teşhisi

Günün hedefiKatılımcı Element'i yapılandırır, cross-signing ile cihazları doğrular ve Secure Backup ile anahtar kaybını önler.

Modül 1

Element İstemci Yapılandırması

Element Web'i kendi sunucuda barındırma ve config.json ayarları
default_server_config ile homeserver'ı istemciye sabitleme
Element Desktop ve iOS/Android istemcilerinin kurulumu
Markalama (branding), tema ve özellik bayrakları (feature flags)
Integration manager ve widget politikalarının yönetimi
Sticker, çağrı ve jitsi entegrasyon seçenekleri

Modül 2

Uçtan Uca Şifreleme Temelleri

Olm (çift taraflı) ve Megolm (grup) şifreleme algoritmalarının rolü
Şifreli odada oturum anahtarlarının (session key) paylaşımı
Doğrulanmamış cihazlara mesaj gönderme politikası
Şifreli odalarda geçmişe erişim ve görünürlük ayarları
Anahtar paylaşım isteği (key request) akışının anlaşılması
Şifrelemenin odada bir kez açıldıktan sonra kapatılamaması

Modül 3

Cross-signing ve Cihaz Doğrulama

Master, self-signing ve user-signing anahtar hiyerarşisi
QR kod ve emoji (SAS) ile cihazlar arası doğrulama
Başka bir kullanıcının kimliğinin doğrulanması
Doğrulanmış kullanıcı rozetinin (shield) yorumlanması
Cihaz kaybında oturumun iptali ve yeniden doğrulama
Doğrulama olmadan şifreli mesajların neden 'kırmızı' göründüğü

Modül 4

Secure Backup ve Kurtarma

Secure Backup ile oda anahtarlarının sunucuda şifreli yedeklenmesi
Kurtarma anahtarı (recovery key) ve parolasının saklanması
4S (Secure Secret Storage) kavramı ve anahtarların depolanması
Yeni cihazda yedekten anahtarların geri yüklenmesi
Tüm cihazların kaybedildiği senaryoda kurtarma stratejisi
Yedek rotasyonu ve kurtarma anahtarının periyodik testi

Günün hedefiKatılımcı güç seviyeleriyle oda yönetir, OIDC/SSO kurar ve mautrix köprüleriyle dış platformları entegre eder.

Modül 1

Oda ve Space Yönetimi

Power levels ile moderatör/yönetici yetkilerinin dağıtımı
Space'ler ile departman bazlı hiyerarşik organizasyon
Davet (invite), bilgi (knock) ve public join kuralları
Oda takma adı (alias) ve dizinde (directory) yayınlama
Mesaj silme (redaction) ve içerik moderasyonu
Oda yükseltme (room upgrade) ile yeni sürüme taşıma

Modül 2

Kimlik Doğrulama ve SSO

OIDC ile Keycloak/Authentik üzerinden merkezi oturum açma
SAML2 ve CAS sağlayıcı seçeneklerinin karşılaştırılması
LDAP/AD senkronizasyonu için auth modüllerinin kullanımı
Parola politikaları ve MFA'nın IdP tarafında zorunlu kılınması
sso_redirect ve istemci tarafı giriş akışının yapılandırılması
Hesap kapatma ve çalışan ayrılışında erişimin geri alınması

Modül 3

Köprüler ve Entegrasyon

mautrix-whatsapp ve mautrix-telegram köprülerinin kurulumu
Application service (AS) kaydı ve as_token/hs_token eşleşmesi
Çift taslaklı (double puppeting) köprü deneyiminin ayarlanması
IRC ve Slack köprüleriyle mevcut topluluklara bağlanma
Köprü veritabanı ve medya yükünün kaynak etkisi
Köprü güncellemeleri ve kopukluk durumunda yeniden bağlanma

Modül 4

Bakım, Yedekleme ve Ölçekleme

synapse-compress-state ile state verisinin küçültülmesi
Medya saklama (media retention) ve eski medyanın temizlenmesi
Synapse worker mimarisiyle yatay ölçekleme
Redis ile worker'lar arası olay yayını (replication)
Sürüm yükseltmelerinde göç (migration) ve geri alma planı
Düzenli yedek, izleme ve olağanüstü durum tatbikatı

Eğitim Kazanımları

Program sonunda katılımcılar:

✅

Synapse Kurulumu

Debian/Ubuntu üzerinde çalışan, üretime hazır bir Synapse homeserver'ı tek başınıza kurabilirsiniz.

✅

PostgreSQL Taşıma

SQLite'tan PostgreSQL'e sorunsuz geçiş yapar ve veritabanını yedekleyebilirsiniz.

✅

TLS & Ters Proxy

Nginx/Caddy ile TLS sonlandırmalı, 443 üzerinden erişilebilir bir servis yayınlayabilirsiniz.

✅

Federasyon

.well-known delegasyonuyla federasyonu açar ve test araçlarıyla doğrulayabilirsiniz.

✅

E2EE Yönetimi

Cross-signing ve Secure Backup ile şifreli mesajlaşmayı güvenle işletebilirsiniz.

✅

Element Yapılandırma

Element Web/Desktop/mobil istemcileri markalayıp kurumsal kullanıma hazırlayabilirsiniz.

✅

SSO Entegrasyonu

OIDC/SAML ile merkezi kimlik doğrulamayı homeserver'a bağlayabilirsiniz.

✅

Köprü Kurulumu

mautrix köprüleriyle WhatsApp/Telegram gibi platformları Matrix'e entegre edebilirsiniz.

Kimler İçin Uygundur?

Kurumunun mesajlaşma verisini kendi kontrolünde tutmak isteyen sistem/DevOps yöneticileri
Linux sunucu deneyimi olan BT ekipleri
açık kaynak işbirliği altyapısı kurmak isteyenler için uygundur

Sıkça Sorulan Sorular

Bu eğitim kimler için uygundur?

Linux sunucu deneyimi olan sistem/DevOps yöneticileri ve kurum verisini kendi altyapısında tutmak isteyen BT ekipleri için uygundur.

Synapse için ne kadar sunucu kaynağı gerekir?

Küçük ekipler için 2 vCPU ve 4 GB RAM yeterli başlar; kullanıcı ve federasyon arttıkça worker mimarisiyle ölçeklenir.

Federasyon zorunlu mu?

Hayır; federasyonu kapatabilir veya domain beyaz listesiyle sınırlayabilirsiniz, ancak açık federasyon diğer sunucularla iletişimi sağlar.

Eğitim bir sertifika veriyor mu?

Eğitim sonunda başarı değerlendirmesine dayalı Digital Vizyon Akademi Katılım ve Başarı Sertifikası düzenlenir.

WhatsApp veya Telegram'ı bağlayabilir miyim?

Evet; mautrix köprüleri ile bu platformları Matrix odalarına entegre etmeyi eğitimde uygulamalı gösteriyoruz.

Sertifikalandırma

Bu eğitim Digital Vizyon Akademi Başarı Sertifikası ile tamamlanır.

Eğitim başında “Ön Test”, bitiminde “Son Test” uygulanarak gelişim ölçümlenir. Değerlendirme formunu dolduran katılımcılar sertifikalarını alır. Sertifikanızın geçerliliğini Sertifika Sorgulama sayfasından doğrulayabilirsiniz.

Örnek Sertifika

SYNAPSE VE ELEMENT: SLACK VE MICROSOFT TEAMS YERİNE KENDİ SUNUCUNUZDA BARINDIRILAN SOHBET ÇÖZÜMÜ EĞİTİMİ

Eğitim Hakkında

Neden Bu Eğitim?

Anahtar Konular

Ön Koşullar

Eğitim İçeriği

Matrix Protokolü ve Kavramlar

Synapse Kurulumu

homeserver.yaml Yapılandırması

Kullanıcı ve Oturum Yönetimi

Ters Proxy ve TLS

PostgreSQL'e Geçiş

Federasyon Yapılandırması

Doğrulama ve İzleme

Element İstemci Yapılandırması

Uçtan Uca Şifreleme Temelleri

Cross-signing ve Cihaz Doğrulama

Secure Backup ve Kurtarma

Oda ve Space Yönetimi

Kimlik Doğrulama ve SSO

Köprüler ve Entegrasyon

Bakım, Yedekleme ve Ölçekleme

Eğitim Kazanımları

Kimler İçin Uygundur?

Sıkça Sorulan Sorular

Sertifikalandırma

Eğitim Bilgileri

Bu Eğitimle Birlikte Tercih Edilenler

Microsoft Teams Power User Training Eğitimi

Microsoft Teams Super User Courseware Eğitimi

Microsoft Teams Tools for Creating Interactive Meetings Eğitimi

Microsoft Teams Using Interactive Tools to Collaborate in Teams Eğitimi

Microsoft Teams ve Forms ile Etkili İşbirliği ve Veri Toplama Eğitimi