Rust İleri Seviye Eğitimi

Eğitim Hakkında

İleri Rust: tip sistemi, async, unsafe ve performans

Rust'ı temel düzeyin ötesine taşıyan bu eğitim; HRTB ve varyans, PhantomData ile typestate, macro_rules! ve proc-macro, trait nesneleri ve associated type tasarımı, tokio ile async ve Pin, rayon ve atomikler, unsafe ve FFI, miri ile doğrulama, criterion/flamegraph ile performans ve workspace tabanlı büyük proje mimarisini ele alır.

Süre ve Format

4 Gün. Her gün dört modül; İleri Tip Sistemi; Eşzamanlılık ve Performans; Sistem Düzeyi ve Güvenlik; Mimari ve Üretim ekseninde ilerleyen uygulamalı program.

Seviye

İleri Seviye — ileri ömür kalıpları, makrolar, async, unsafe/FFI, performans ve büyük proje mimarisi

Öğrenme Metodu

Atölye tarzı ilerler; her konuda kısa teori sonrası gerçek bir kütüphane veya servis parçası üzerinde tasarım ve ölçüm yapılır.

Neden Bu Eğitim?

🧠Derin tip sistemi

Ömür, varyans ve trait tasarımıyla derleyiciyi bir tasarım ortağı olarak kullanırsınız.

🚄Ölçülebilir hız

criterion ve flamegraph ile performansı veriyle iyileştirirsiniz.

🏗️Sürdürülebilir kod tabanı

Workspace, API kuralları ve semver ile büyük projeleri yönetirsiniz.

Anahtar Konular

Rust ileri seviyeadvanced RustRust lifetimeRust makroRust async tokioRust unsafe FFIRust performansmiricriterionRust workspace

“Rust'ta ustalık, derleyicinin söylediğini anlamaktan, ona söylemek istediğinizi doğru ifade etmeye geçmektir.”

Ön Koşullar

Eğitimden verim almak için faydalı olacak bilgi ve ortam gereksinimleri

1

Rust temelleri

Sahiplik, trait ve Result/Option kullanımını bilmek; en az birkaç küçük Rust programı yazmış olmak.

2

Komut satırı

Terminal, cargo ve git kullanımı.

3

Sistem bilgisi

İşletim sistemi ve bellek modeli hakkında temel bilgi.

4

Geliştirme ortamı

Rust toolchain ve rust-analyzer destekli bir editör.

Eğitim İçeriği

Programın gün gün akışı aşağıdadır. Bir güne tıklayarak o günün modüllerini ve içeriklerini görebilirsiniz.

Günün hedefiKatılımcı HRTB, varyans ve typestate kalıplarıyla API tasarlar ve makro yazar.

Modül 1

İleri Ömür ve Ödünç Alma Kalıpları

Higher-ranked trait bound (for<'a>) ve closure ömürleri
Varyans (covariance, invariance) ve PhantomData ile ömür kodlama
Trait ve impl bloklarında ömür parametreleri
Kendine referans eden yapılar, Pin ve ouroboros benzeri çözümler
NLL, iki fazlı ödünç alma ve alan bölme (borrow splitting)
Arena tahsisi, indeks tabanlı graf ve ömür sınırlarını azaltan tasarımlar

Modül 2

Generics ve Trait Sınırları

Generic fonksiyon ve struct tanımı, monomorphization
Trait bound, where cümleleri ve çoklu sınır
İlişkili tipler (associated types) ve Iterator örneği
dyn Trait ve Box<dyn Trait>: nesne güvenliği (object safety)
Statik ve dinamik dispatch maliyet karşılaştırması
Blanket implementasyonlar ve orphan kuralı

Modül 3

Makrolar ve İleri Tip Sistemi

macro_rules! ile bildirimsel makrolar ve tekrar desenleri
Derive ve attribute proc-macro yapısı (syn, quote)
Const generics ve sabit boyutlu dizi API'leri
PhantomData ve tip durumu (typestate) deseni
Builder deseni ve newtype ile tip güvenliği
Özel Iterator, IntoIterator ve Deref ile ergonomik API tasarımı

Modül 4

Akıllı İşaretçiler ve İç Değişebilirlik

Box<T> ile heap tahsisi ve özyinelemeli tipler
Rc<T> ve Arc<T> ile paylaşımlı sahiplik
RefCell<T> ve Cell<T>: iç değişebilirlik ve çalışma zamanı ödünç kontrolü
Weak<T> ile referans döngülerinden kaçınma
Deref ve Drop trait'leri, RAII
Cow<'a, T> ile gereksiz kopyalamayı azaltma

Günün hedefiKatılımcı rayon ve tokio ile eşzamanlı kod yazar, profil alarak darboğazları giderir.

Modül 1

Eşzamanlılık

std::thread::spawn, join ve move closure
mpsc kanalları: Sender/Receiver ve çoklu üretici
Mutex<T> ve RwLock<T> ile Arc kombinasyonu
Send ve Sync trait'leri: derleyicinin veri yarışı engeli
Atomik tipler ve Ordering seçimi
rayon ile veri paralelliği ve thread::scope

Modül 2

Async Rust ve Tokio

async/await, Future trait'i ve poll modeli
Tokio runtime: #[tokio::main], çok thread'li ve current_thread
tokio::spawn, JoinSet ve görev iptali
tokio::select!, zaman aşımı (timeout) ve interval
Async kanallar: mpsc, oneshot, broadcast, watch
Pin, Send sınırı hataları ve bloklayıcı kodun spawn_blocking ile ayrılması

Modül 3

Ağ Programlama ve Düşük Seviye I/O

TcpListener/TcpStream ile bloklayıcı sunucu
UdpSocket, socket2 ile soket seçenekleri
mio ve epoll mantığı ile olay güdümlü I/O
tokio::net ve framing (tokio-util codec)
Binary protokol: bytes::Buf/BufMut, endian ve serde/bincode
Zero-copy yaklaşımı, vektörlü I/O ve geri basınç (backpressure)

Modül 4

Performans ve Optimizasyon

criterion ile kıyaslama ve istatistiksel karşılaştırma
cargo flamegraph / perf ile CPU profili
Sıfır maliyetli soyutlamalar: iterator'ın assembly düzeyinde incelenmesi
Bellek düzeni: struct padding, enum niche optimizasyonu, SoA/AoS
SIMD (std::simd/portable-simd), rayon ve cache dostu algoritmalar
LTO, PGO, codegen-units ve hedef CPU ayarları

Günün hedefiKatılımcı unsafe kodu soyutlamalarla sınırlar, FFI köprüsü kurar ve miri ile doğrular.

Modül 1

Unsafe Rust ve FFI

unsafe blokları: ham işaretçiler, unsafe fn ve unsafe trait
Unsafe'in verdiği beş ek yetenek ve güvenli soyutlama yazımı
extern "C", #[repr(C)] ve #[no_mangle]
bindgen ile C başlıklarından bağlama üretimi
cbindgen ile Rust kütüphanesini C'den çağırma
miri ve AddressSanitizer ile tanımsız davranış avı

Modül 2

Sistem Programlama: Dosya, Süreç ve Bellek

std::fs, std::io Read/Write ve BufReader/BufWriter
std::env ve clap ile komut satırı araçları
std::process::Command, boru hattı ve çıkış durumu
libc/nix ile sinyal işleme ve Unix API çağrıları
memmap2 ile bellek eşlemeli dosya erişimi
Özel allocator (GlobalAlloc), arena ve bellek yerleşimi (size_of, align_of)

Modül 3

Hata Yönetimi

Result<T,E> ve ? operatörünün genişleme mantığı
Özel hata enum'ları ve From ile otomatik dönüşüm
thiserror ve anyhow: kütüphane ve uygulama hata stratejisi
panic!, unwrap/expect ve ne zaman kabul edilebilir olduğu
Option kombinatörleri: ok_or, map_err, and_then, unwrap_or_else
main'den Result döndürme ve çıkış kodları

Modül 4

Test, Belgeleme ve Yayınlama

Birim, entegrasyon (tests/) ve doküman testleri
cargo test filtreleri, --nocapture ve #[should_panic]
criterion ile kıyaslama ve proptest ile özellik tabanlı test
Cargo workspace yapısı ve feature flag yönetimi
cargo publish, semver ve cargo-deny ile bağımlılık denetimi
CI hattı: fmt, clippy -D warnings, test ve cargo-audit

Günün hedefiKatılımcı workspace tabanlı bir servisi mimari, test ve yayın açısından tamamlar.

Modül 1

Büyük Proje Mimarisi ve API Tasarımı

Workspace, crate sınırları ve feature flag stratejisi
Rust API Guidelines: isimlendirme, From/AsRef, sealed trait
Hata tasarımı katmanları ve genişletilebilir enum (non_exhaustive)
Semver, cargo-semver-checks ve geriye uyumluluk
Unsafe denetimi: cargo-geiger, cargo-vet ve miri CI
Belgeleme: rustdoc, doctest ve örnek crate'ler

Modül 2

HTTP Sunucu Temelleri (axum)

axum Router, handler fonksiyonları ve extractor'lar (Path, Query, Json)
Paylaşımlı uygulama durumu: State ve Arc
tower katmanları ve tower-http (trace, compression)
Hata yönetimi: IntoResponse ile özel hata tipi
actix-web ile karşılaştırma ve seçim ölçütleri
Statik dosya sunumu ve şablon motorları (askama, tera)

Modül 3

Veritabanı, Serde ve Doğrulama

serde derive: rename, default, skip ve özel (de)serializer
sqlx ile derleme zamanı doğrulamalı sorgular (query!)
PostgreSQL bağlantı havuzu ve transaction kullanımı
Migration yönetimi (sqlx migrate) ve şema evrimi
diesel ORM yaklaşımı ve sqlx ile karşılaştırma
validator crate ile girdi doğrulama

Modül 4

Web Servisi Test ve Yayın

tower::ServiceExt::oneshot ile handler testleri
tracing ve tracing-subscriber ile yapısal günlük
Prometheus metrikleri ve sağlık uç noktaları
Çok aşamalı Docker imajı ve cargo-chef ile önbellek
Graceful shutdown ve sinyal yakalama
WebAssembly: wasm-bindgen, wasm-pack ve Leptos/Yew'e giriş

Eğitim Kazanımları

Program sonunda katılımcılar:

✅

İleri ömür kalıpları

HRTB, varyans ve PhantomData ile güvenli API kurabilirsiniz.

🎯

Makro yazımı

macro_rules! ve derive proc-macro geliştirebilirsiniz.

🧩

Trait tasarımı

Associated type, dyn Trait ve blanket impl'leri doğru seçebilirsiniz.

🛠️

Async Rust

tokio'da görev, select ve kanal tasarlayabilirsiniz.

🔍

Unsafe ve FFI

C kütüphanesiyle güvenli köprü kurabilirsiniz.

🚀

Performans

Flamegraph ve criterion ile optimizasyon yapabilirsiniz.

📈

Proje mimarisi

Workspace ve feature stratejisiyle kod tabanı düzenleyebilirsiniz.

🧪

Kalite kapıları

clippy, miri, cargo-deny ve audit ile CI hattı kurabilirsiniz.

Kimler İçin Uygundur?

Rust ile en az birkaç proje yazmış
kütüphane tasarlayan ya da performans kritik sistemler geliştiren deneyimli geliştiriciler için uygundur

Sıkça Sorulan Sorular

Bu eğitim kimler için uygundur?

Rust ile en az birkaç proje yazmış, kütüphane tasarlayan ya da performans kritik sistemler geliştiren deneyimli geliştiriciler için uygundur.

Ön koşul olarak ne kadar Rust bilmeliyim?

Sahiplik, trait, generics ve Result'ı rahatça kullanıyor olmalısınız.

Unsafe konusu ne kadar derin işlenir?

Ham işaretçiler, FFI, repr(C) ve güvenli soyutlama yazımı; miri ve sanitizer ile doğrulama dahil işlenir.

Async Rust hangi runtime ile anlatılır?

tokio kullanılır; Future, Pin ve poll mantığı da temelden açıklanır.

Eğitim sonunda sertifika alabilir miyim?

Evet. Devamlılık ve başarı koşullarını yerine getiren katılımcılara Digital Vizyon Akademi Katılım ve Başarı Sertifikası verilir.

Sertifikalandırma

Bu eğitim Digital Vizyon Akademi Başarı Sertifikası ile tamamlanır.

Eğitim başında “Ön Test”, bitiminde “Son Test” uygulanarak gelişim ölçümlenir. Değerlendirme formunu dolduran katılımcılar sertifikalarını alır. Sertifikanızın geçerliliğini Sertifika Sorgulama sayfasından doğrulayabilirsiniz.

Örnek Sertifika

RUST İLERİ SEVİYE EĞİTİMİ

Eğitim Hakkında

Neden Bu Eğitim?

Anahtar Konular

Ön Koşullar

Eğitim İçeriği

İleri Ömür ve Ödünç Alma Kalıpları

Generics ve Trait Sınırları

Makrolar ve İleri Tip Sistemi

Akıllı İşaretçiler ve İç Değişebilirlik

Eşzamanlılık

Async Rust ve Tokio

Ağ Programlama ve Düşük Seviye I/O

Performans ve Optimizasyon

Unsafe Rust ve FFI

Sistem Programlama: Dosya, Süreç ve Bellek

Hata Yönetimi

Test, Belgeleme ve Yayınlama

Büyük Proje Mimarisi ve API Tasarımı

HTTP Sunucu Temelleri (axum)

Veritabanı, Serde ve Doğrulama

Web Servisi Test ve Yayın

Eğitim Kazanımları

Kimler İçin Uygundur?

Sıkça Sorulan Sorular

Sertifikalandırma

Eğitim Bilgileri

Bu Eğitimle Birlikte Tercih Edilenler

Perl Language & Programming Control Eğitimi

Perl Programming Eğitimi

R Programlama ile Veri Analizi Eğitimi

Ruby Full Stack Development: Flow Control & Data Types Eğitimi

Ruby Full Stack Development: Introduction Eğitimi