RHCSA Servis ve Daemon Yönetimi Eğitimi

Eğitim Hakkında

systemctl, unit dosyaları, enable/start, bağımlılıklar ve target ile servis denetimi

Bu eğitim, Red Hat Enterprise Linux'ta systemd ile servis ve daemon yönetimini konu alır. systemctl ile servisleri başlatma, durdurma, yeniden başlatma, durum sorgulama, açılışta etkinleştirme/devre dışı bırakma ve maskeleme, birim (unit) dosyalarının yapısı ([Unit], [Service], [Install] bölümleri), servis türleri (simple, forking, oneshot), bağımlılıklar (Wants, Requires, After), hedefler (multi-user.target, graphical.target) ve varsayılan hedef yönetimi uygulamalı işlenir. Servislerin yaşam döngüsünü eksiksiz denetlemeyi hedefler.

Süre ve Format

2 Gün. Her gün dört modül; servisler canlı sistemde başlatılıp durdurularak uygulanır.

Seviye

Temel Seviye — systemd ile servis ve daemon denetimi: systemctl kullanımı, birim (unit) yapısı, bağımlılıklar, hedefler (target) ve açılış yönetimi.

Öğrenme Metodu

Gerçek servisler (sshd, httpd) üzerinde systemctl komutları ve özel birim dosyaları canlı sistemde denenir.

Neden Bu Eğitim?

🎚️Tam denetim

systemctl ile her servisin başlatma, durdurma ve açılış davranışını tek bir tutarlı arayüzden yönetirsiniz.

🧩Birim anlayışı

Unit dosyalarını okuyup yazarak servislerin nasıl çalıştığını ve birbirine nasıl bağlandığını kavrarsınız.

🔗Bağımlılık yönetimi

Wants/Requires/After ile servislerin doğru sırada ve koşulda açılmasını sağlarsınız.

Anahtar Konular

systemdsystemctlservis yönetimiunit dosyasıdaemontargetenable disablerhcsalinux servismulti-user.target

“Servisleri yöneten, aslında sistemin ne zaman ve nasıl uyanacağını yönetir.”

Ön Koşullar

Eğitimden verim almak için faydalı olacak bilgi ve ortam gereksinimleri

1

Kabuk temeli

Temel komut satırı ve dosya düzenleme (vim/nano) bilgisi beklenir.

2

Süreç fikri

Süreç ve daemon kavramına dair temel farkındalık faydalıdır.

3

RHEL VM

root/sudo erişimli bir RHEL 9 sanal makinesi önerilir.

4

Günlük okuma

journalctl ile temel log okuma, servis sorun gidermede işe yarar.

Eğitim İçeriği

Programın gün gün akışı aşağıdadır. Bir güne tıklayarak o günün modüllerini ve içeriklerini görebilirsiniz.

Günün hedefiKatılımcı servisleri systemctl ile denetler ve açılış davranışını yönetir.

Modül 1

systemd ve systemctl Temeli

systemd'nin init sistemi olarak rolü ve PID 1
systemctl status servis ile durum ve son log okuma
Active: running/exited/failed durumlarının yorumu
systemctl list-units --type=service ile aktif servisler
systemctl list-unit-files ile tüm birim dosyaları
daemon kavramı ve servis adlandırma (.service)

Modül 2

Servis Yaşam Döngüsü

systemctl start/stop ile anlık başlatma/durdurma
systemctl restart ve reload farkı
systemctl try-restart ve reload-or-restart kullanımı
systemctl kill ile servise sinyal gönderme
Örnek: sshd veya httpd üzerinde deneme
systemctl status ile değişikliğin doğrulanması

Modül 3

Açılış Yönetimi

systemctl enable ile açılışta otomatik başlatma
systemctl disable ile açılıştan çıkarma
enable --now ile etkinleştir ve hemen başlat
systemctl is-enabled / is-active sorgusu
systemctl mask ile servisi tamamen engelleme
unmask ile maskeyi kaldırma

Modül 4

Sorun Giderme

systemctl --failed ile başarısız servisleri bulma
journalctl -u servis ile servise özgü log
systemctl status'ta ExecStart hatasını okuma
Bağımlılık sorununda açılmayan servis teşhisi
systemctl reset-failed ile hatalı durumu sıfırlama
Port/çakışma kaynaklı başlamama senaryosu

Günün hedefiKatılımcı birim dosyalarını okur/özelleştirir ve hedeflerle açılış düzeyini yönetir.

Modül 1

Birim Dosyası Yapısı

/usr/lib/systemd/system ve /etc/systemd/system ayrımı
[Unit] bölümü: Description, Documentation, After
[Service] bölümü: ExecStart, ExecStop, Restart
Type=simple, forking, oneshot, notify farkları
[Install] bölümü: WantedBy ve enable mantığı
systemctl cat servis ile birleşik içeriği görme

Modül 2

Birim Özelleştirme

systemctl edit servis ile drop-in override oluşturma
/etc/systemd/system/servis.d/ override dizini
systemctl daemon-reload ile değişiklik yükleme
Özel bir servis birimi (.service) yazma
Environment ve EnvironmentFile ile değişken verme
systemctl edit --full ile tam dosyayı geçersiz kılma

Modül 3

Bağımlılıklar ve Sıralama

Wants ile yumuşak, Requires ile sıkı bağımlılık
After/Before ile başlatma sırası (bağımlılık değil)
Conflicts ile aynı anda çalışamayan birimler
systemctl list-dependencies ile bağımlılık ağacı
BindsTo ve PartOf ileri bağlanma kavramları
Hedefe bağlanma: WantedBy=multi-user.target

Modül 4

Hedefler (Targets)

target kavramı: eski runlevel'ların systemd karşılığı
multi-user.target ve graphical.target farkı
systemctl get-default / set-default ile varsayılan hedef
systemctl isolate ile çalışırken hedef değiştirme
rescue.target ve emergency.target kurtarma kipleri
systemctl list-units --type=target ile aktif hedefler

Eğitim Kazanımları

Program sonunda katılımcılar:

✅

Servis denetimi

systemctl ile servisleri başlatır, durdurur, yeniden başlatır ve durumunu yorumlarsınız.

✅

Açılış yönetimi

enable/disable ve mask ile servislerin açılış davranışını tam denetlersiniz.

✅

Durum sorgu

is-active, is-enabled ve --failed ile sistem servis durumunu hızla değerlendirirsiniz.

✅

Birim okuma

[Unit], [Service], [Install] bölümlerini okuyarak bir servisin nasıl çalıştığını anlarsınız.

✅

Özelleştirme

systemctl edit drop-in ile servisleri güvenli biçimde özelleştirir ve kendi biriminizi yazarsınız.

✅

Bağımlılık

Wants/Requires/After ile servislerin doğru sıra ve koşulda açılmasını sağlarsınız.

✅

Hedef yönetimi

get-default ve isolate ile sistemin açılış hedefini yönetirsiniz.

✅

Sorun giderme

journalctl ve status ile başlamayan servislerin nedenini tespit edersiniz.

Kimler İçin Uygundur?

RHEL servislerini yöneten sistem yöneticisi adayları
uygulama operasyon ekipleri
RHCSA kapsamında systemd konusuna hazırlanan katılımcılar için uygundur

Sıkça Sorulan Sorular

Bu eğitim kimler için uygundur?

RHEL servislerini yöneten sistem yöneticisi adayları, uygulama operasyon ekipleri ve RHCSA'da systemd konusuna hazırlananlar için uygundur.

start ile enable arasındaki fark nedir?

start servisi o an başlatır ama yeniden başlatmada açılmaz; enable servisi açılışta otomatik başlatacak şekilde işaretler, enable --now ikisini birlikte yapar.

Bir servisi tamamen nasıl engellerim?

systemctl mask ile servis /dev/null'a bağlanır ve elle bile başlatılamaz; engeli kaldırmak için systemctl unmask kullanılır.

Birim dosyasını doğrudan düzenlemeli miyim?

Hayır; /usr/lib altındaki orijinali değiştirmek yerine systemctl edit ile drop-in override oluşturmak güncellemelere dayanıklı ve güvenli yöntemdir.

target nedir, runlevel'in yerini mi aldı?

Evet; systemd hedefleri eski runlevel'ların karşılığıdır, örneğin multi-user.target çok kullanıcılı metin kipini, graphical.target grafik arayüzlü kipi temsil eder.

Sertifikalandırma

Bu eğitim Digital Vizyon Akademi Başarı Sertifikası ile tamamlanır.

Eğitim başında “Ön Test”, bitiminde “Son Test” uygulanarak gelişim ölçümlenir. Değerlendirme formunu dolduran katılımcılar sertifikalarını alır. Sertifikanızın geçerliliğini Sertifika Sorgulama sayfasından doğrulayabilirsiniz.

Örnek Sertifika

RED HAT SYSTEM ADMINISTRATOR: CONTROL SERVICES AND DAEMONS EĞİTİMİ